Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги АИВ-инфекциясынын алдын алуу жана коомдук саламаттыкты чыңдоо боюнча иштерин улантууда. АИВдин алдын алуунун заманбап жана илимий жактан далилденген ыкмаларынын бири — байланышка чейинки алдын алуу (БЧА же PrEP — pre-exposure prophylaxis).

АИВдин байланышка чейинки алдын алуусу — бул АИВ-инфекциясын жуктуруп алуунун алдын алуу максатында антиретровирустук (вируска каршы) дары-дармектерди кабыл алуусу. Туура жана үзгүлтүксүз колдонулган учурда БЧА жыныстык жол аркылуу АИВди жуктуруп алуу коркунучун 90%дан ашык деңгээлде төмөндөтөт.

БЧА кимдерге сунушталат?

БЧА АИВди жуктуруп алуу коркунучу жогору болушу мүмкүн болгон адамдарга сунушталат, анын ичинде:

• туруктуу эмес жыныстык өнөктөштөр менен презервативди дайыма колдонууда кыйынчылыктарга туш болгон адамдарга;
• бир нече жыныстык өнөктөшү бар адамдарга;
• калктын аярлуу топторунун өкүлдөрүнө;
• жыныстык өнөктөшү АИВ менен жашаган адамдарга, эгер өнөктөшүнүн вирустук жүктөмү белгисиз же басаңдатылбаган болсо.

Кыргыз Республикасында БЧА кантип алууга болот?

Процесс жөнөкөйлөштүрүлгөн жана аз убакытты талап кылат:

• Кайрылуу: Республикалык, Бишкек шаардык же каалаган облустук кан    аркылуу жугуучу вирустук гепатиттерди жана адамдын иммундук жетишсиздик вирусун көзөмөлдөө борборлоруна кайрылыңыз. Кызматты жашаган жериңиз боюнча Үй-бүлөлүк медицина борборунда, Жалпы дарыгерлик практика борборунда дарыгер-инфекционисттен, ошондой эле АИВдин алдын алуу жаатында иш алып барган бейөкмөт уюмдардан алууга болот.
• Тестирлөө: АИВге акысыз экспресс-тест тапшырыңыз (БЧА АИВге тесттин жыйынтыгы терс болгондо гана дайындалат).
• Кеңеш берүү: Дарыгер ыңгайлуу кабыл алуу схемасын тандап берет (күн сайын же «керектөө боюнча»).
• Алуу: Дары-дармектер бейтапка акысыз берилет.

Билүү маанилүү:

• Кызмат республика боюнча бардык аймактарда акысыз жана купуя негизде көрсөтүлөт.
• БЧА презервативдердин ордуна колдонулбайт. Презервативдер жыныстык жол менен жугуучу инфекциялардын көбүнөн жана каалабаган кош бойлуулуктан коргойт.
• БЧА үчүн колдонулган дары каражаттар АИВди жаратпайт жана медициналык көзөмөл алдында коопсуз колдонулат.
• АИВге үзгүлтүксүз тестирлөө БЧА программасынын милдеттүү бөлүгү болуп саналат.

Бул эмне үчүн Кыргыз Республикасы үчүн маанилүү?

Байланышка чейинки алдын алууну колдонуу АИВ-инфекциясынын жаңы учурларын азайтуу жана коомдук саламаттыкты сактоо максаттарына жетүүгө багытталган Эл аралык стратегиянын бир бөлүгү. БЧАга жеткиликтүүлүктү кеңейтүү төмөнкүлөргө өбөлгө түзөт:

• АИВ жуктуруунун жаңы учурларын азайтууга;
• адамдардын медициналык жардамга эрте кайрылуусуна;
• стигманы жана басмырлоону азайтууга;
• жалпы калктын саламаттыгын коргоого.

Кыргыз Республикасында АИВдин алдын алуу боюнча иш-чаралар Эл аралык өнөктөштөрдүн колдоосу менен саламаттык сактоо уюмдары жана коомдук уюмдардын кызматташуусу аркылуу ишке ашырылууда.

БЧА — АИВсиз келечекке карай дагы бир натыйжалуу кадам.

АИВге байланышка чейинки алдын алуусу боюнча консультацияны кайдан алууга болот?:

Ошондой эле БЧА боюнча маалыматты жашаган жериңиз боюнча Үй-бүлөлүк медицина борборлорунда же Жалпы дарыгерлик практика борборлорунда дарыгер-инфекционисттен, ошондой эле АИВдин алдын алуу жаатында иш алып барган бейөкмөт уюмдардан алууга болот.

Пайдалуу ресурстар:

• Республикалык кан аркылуу жугуучу вирустук гепатиттерди жана адамдын иммундук жетишсиздик вирусун көзөмөлдөө борборунун сайты: aidscenter.kg
• Мобилдик тиркеме: «Здоровье +» (Google Play).